Overstappen tijdens vast contract
Vergelijk Energieleveranciers
Vul je postcode en huisnummer in en vergelijk alle energieleveranciers
Je zit midden in een vast energiecontract, en je ziet dat nieuwe klanten bij andere leveranciers een stuk goedkoper uit zijn. De vraag die dan opkomt: mag ik eigenlijk wel overstappen? En wat kost het me?
Het korte antwoord: ja, je mag altijd opzeggen. Maar een vast contract opzeggen vóór de einddatum brengt in de meeste gevallen een opzegvergoeding met zich mee. Of dat de moeite waard is, hangt helemaal af van de rekensommetjes die je zelf maakt. Dit artikel laat je precies zien hoe je die berekening aanpakt, inclusief drie concrete voorbeelden.
Ben je op zoek naar een algemeen overstap-stappenplan zonder bijzondere situatie? Lees dan hoe je overstappen stap voor stap aanpakt. Dit artikel gaat specifiek over de situatie waarbij je nog middenin een lopend vast contract zit.
Mag je overstappen tijdens een vast contract
Ja, dat mag. In Nederland heb je als consument altijd het recht om je energiecontract op te zeggen, ook als de einddatum nog niet bereikt is. Je energieleverancier kan je er niet wettelijk aan vasthouden.
Wat wel kan, is dat de leverancier een opzegvergoeding in rekening brengt. Dat is een bedrag als compensatie voor het feit dat jij eerder vertrekt dan afgesproken. De leverancier heeft namelijk energie ingekocht op basis van jouw verwachte verbruik gedurende de hele contractlooptijd.
Dit is geen boete in de juridische zin, maar een contractueel afgesproken vergoeding. De Autoriteit Consument en Markt (ACM) heeft in 2023 maximumgrenzen gesteld aan wat leveranciers mogen vragen, zodat consumenten niet onevenredig worden gestraft voor vroeg vertrek.
Het principe is eenvoudig: zolang je de opzegvergoeding betaalt, staat niets je overstap in de weg. De vraag is alleen of die overstap per saldo voordelig is.
ACM-regels 2026, hoeveel mag een leverancier maximaal vragen
De ACM stelde in 2023 duidelijke maxima in voor opzegvergoedingen bij vaste energiecontracten. Deze regels zijn in 2026 ongewijzigd van kracht. Het bedrag hangt af van de resterende looptijd van je contract:
- Minder dan 12 maanden resterend: maximaal €50 opzegvergoeding
- Tussen 12 en 24 maanden resterend: maximaal €75 opzegvergoeding
- Tussen 24 en 36 maanden resterend: maximaal €100 opzegvergoeding
Heeft je contract een resterende looptijd van meer dan 36 maanden? Dat is tegenwoordig ongebruikelijk bij standaard consumentencontracten, maar mocht het zo zijn: neem dan contact op met je leverancier of de ACM voor de geldende regels.
Belangrijk: deze maxima gelden per contract. Als je een gecombineerd contract hebt voor stroom én gas bij dezelfde leverancier, is de maximale opzegvergoeding voor het gehele contract samen €50 of €100, niet per onderdeel.
Geen opzegvergoeding bij variabele of dynamische contracten
Bij een variabel energiecontract of een dynamisch energiecontract geldt géén opzegvergoeding. Je kunt die contracten altijd kosteloos beëindigen, doorgaans met een opzegtermijn van 30 dagen. Dit artikel richt zich uitsluitend op vaste contracten.
Vergelijk Energieleveranciers
Vul je postcode en huisnummer in en vergelijk alle energieleveranciers
Hoe bereken je wat opzeggen kost
Het berekenen van je opzegkosten is eenvoudig als je je contractgegevens bij de hand hebt. Doorloop de volgende drie stappen:
Stap 1, Zoek je contracteinddatum op. Die staat in je welkomstbrief, je digitale omgeving of in de bevestigingsmail van je afsluiting. Tel vanaf vandaag hoeveel maanden je nog te gaan hebt.
Stap 2, Kijk in je algemene voorwaarden. Je leverancier is verplicht de opzegvergoeding te vermelden in de algemene voorwaarden. Staat daar een lager bedrag dan het ACM-maximum? Dan geldt dat lagere bedrag. Staat er een hoger bedrag? Dat is juridisch niet afdwingbaar, het ACM-maximum prevaleert.
Stap 3, Check of er bijkomende kosten zijn. Sommige leveranciers rekenen naast de opzegvergoeding een klein administratief afsluitbedrag. Dat is relatief zeldzaam geworden na aanscherping van de ACM-regelgeving, maar controleer het.
Twijfel je over wat je leverancier mag vragen? Op de website van de ACM kun je een klacht indienen of een informatieverzoek doen.
Hoe bereken je wat je bespaart bij een nieuwer contract
Nu het andere deel van de vergelijking: wat levert een nieuw contract je op? Dat bereken je als volgt:
Stap 1, Noteer je huidig tarief. Je huidige kWh-prijs voor stroom en/of m³-prijs voor gas staan op je factuur of in je online klantomgeving. Let op: gebruik het all-in leveringstarief, niet het verbruikstarief exclusief energiebelasting.
Stap 2, Zoek een concreet alternatief. Gebruik de energievergelijker om te zien welke leveranciers momenteel beschikbaar zijn met vaste contracten. Noteer het tarief van het aantrekkelijkste aanbod.
Stap 3, Bereken het tariefverschil per eenheid. Trek het nieuwe tarief af van je huidige tarief. Dat is je besparing per kWh of m³.
Stap 4, Vermenigvuldig met je verwachte verbruik. Een gemiddeld huishouden verbruikt circa 2.900 kWh stroom en 1.500 m³ gas per jaar. Pas dit aan op je eigen jaarverbruik. Vermenigvuldig het tariefverschil met het resterende verbruik over de looptijd van het nieuwe contract.
Stap 5, Trek de opzegvergoeding af. De nettobesparing = totale tariefbesparing over de nieuwe looptijd minus de opzegvergoeding. Is dat positief? Dan loont overstappen in principe financieel.
Rekenvoorbeeld 1, Vast contract 2 jaar oud, scherp tarief beschikbaar
Stel: je hebt een 3-jarig vast contract afgesloten in september 2023, tijdens de piek van de energiecrisis. Je betaalt nu €0,42 per kWh voor stroom. Je ziet dat nieuwe contracten in april 2026 al beschikbaar zijn voor €0,27 per kWh. Je contract loopt nog 17 maanden.
Tariefverschil: €0,42 − €0,27 = €0,15 per kWh
Verwacht restverbruik stroom: 2.900 kWh × (17/12) = circa 4.108 kWh
Totale besparing stroom: 4.108 × €0,15 = €616
Maximale opzegvergoeding (12,24 maanden resterend): €75
Nettobesparing: €616 − €75 = €541
Dit is een duidelijk geval waarbij overstappen loont. Je betaalt €75 om €541 te besparen. Tel je ook de gasbesparing mee, dan kan het totaal nog hoger uitvallen. In dit scenario is de beslissing bijna altijd: stappen.
Let op: dit voorbeeld gaat alleen over stroom. In de praktijk heb je ook een gastarief dat je meeneemt in de berekening. Gebruik hetzelfde principe.
Rekenvoorbeeld 2, Net afgesloten contract, weinig tariefverschil
Stel: je hebt 8 maanden geleden een 2-jarig vast contract afgesloten voor €0,29 per kWh. De markt staat nu op €0,26 per kWh. Je contract loopt nog 16 maanden.
Tariefverschil: €0,29 − €0,26 = €0,03 per kWh
Verwacht restverbruik stroom: 2.900 kWh × (16/12) = circa 3.867 kWh
Totale besparing stroom: 3.867 × €0,03 = €116
Maximale opzegvergoeding (12,24 maanden resterend): €75
Nettobesparing stroom: €116 − €75 = €41
Op papier is er nog een klein positief saldo, maar je loopt ook het risico dat de tarieven de komende 16 maanden weer stijgen. Dan had je je huidige contract liever gehouden. Met zo weinig marge is het advies: wacht nog even of kies voor een variabel contract als tussenstap zodat je flexibel bent. De €41 besparing weegt hier nauwelijks op tegen het risico en de administratieve moeite.
Rekenvoorbeeld 3, Nog 6 maanden resterend, dalend prijspeil
Stel: je hebt nog precies 6 maanden resterend op een oud crisiscontract met €0,38 per kWh. Nieuwe contracten staan op €0,27. De maximale opzegvergoeding bij minder dan 12 maanden is €50.
Tariefverschil: €0,38 − €0,27 = €0,11 per kWh
Verwacht restverbruik stroom: 2.900 kWh × (6/12) = circa 1.450 kWh
Totale besparing stroom: 1.450 × €0,11 = €160
Opzegvergoeding: €50
Nettobesparing stroom: €160 − €50 = €110
Dit is de twijfelzone. De nettobesparing is reëel, maar niet enorm. Bedenk ook: over 6 maanden loopt je contract gewoon af en kun je kosteloos overstappen. De vraag is of je het waard vindt om nú €50 te betalen voor €110 besparing, of gewoon 6 maanden te wachten. Factoren die de doorslag geven:
- Verwacht je dat de energieprijzen de komende maanden verder dalen? Dan is wachten interessanter, je sluit dan een nóg voordeiliger contract af ná je lopende contract.
- Verwacht je dat de prijzen gaan stijgen? Dan is nu overstappen en een nieuw vast contract afsluiten verstandiger.
- Wil je liever zekerheid? Overstap nu, betaal de €50, en zit je de rest van het jaar comfortabel.
In deze situatie is er geen universeel juist antwoord. Gebruik de energievergelijker om actuele tarieven te checken en maak de afweging op basis van je eigen risicobereidheid.
4-stappenplan, bepaal of overstappen de moeite waard is
Gebruik dit stappenplan als snelle beslisboom voordat je actie onderneemt:
Stap 1, Hoe hoog is je huidige tarief? Noteer je kWh-prijs en m³-prijs van vandaag. Zit je nog op een crisis-tarief van €0,35 of hoger? Dan is de kans groot dat overstappen loont.
Stap 2, Hoeveel restlooptijd heb je? Minder dan 6 maanden: wacht bijna altijd af. Meer dan 12 maanden met een groot tariefverschil: overstappen loont waarschijnlijk. Daartussenin: doe de rekensommetjes uit de sectie hierboven.
Stap 3, Bereken je nettobesparing. Gebruik de formule: (tariefverschil per eenheid × verwacht restverbruik) − opzegvergoeding. Is het resultaat groter dan €100? Dan is overstappen in vrijwel alle gevallen verstandig.
Stap 4, Check uitzonderingen. Ben je van plan binnenkort te verhuizen? Wijzigt je leverancier de voorwaarden? Dan hoef je mogelijk helemaal geen opzegvergoeding te betalen. Zie de sectie hieronder.
Uitzonderingen, wanneer hoef je geen opzegvergoeding te betalen
Er zijn situaties waarin je een vast contract vroegtijdig kunt beëindigen zonder dat de leverancier een opzegvergoeding mag vragen. Dit zijn de vier belangrijkste uitzonderingen:
Verhuizing
Als je verhuist naar een adres waar je je huidige leverancier niet mee kunt nemen (bijvoorbeeld omdat de nieuwe woning al een lopend contract heeft met een andere leverancier, of omdat de leverancier dat adres niet bedient), heb je het recht om kosteloos op te zeggen. Je moet wel kunnen aantonen dat je daadwerkelijk verhuist. Vraag schriftelijk bevestiging aan je leverancier dat de opzegvergoeding in dit geval vervalt.
Eenzijdige wijziging van voorwaarden door de leverancier
Als je leverancier de contractvoorwaarden wijzigt, denk aan een tariefverhoging, een verandering in de productsamenstelling of aanpassing van de servicevoorwaarden, heeft het recht om kosteloos op te zeggen. De leverancier is verplicht je hier minimaal 30 dagen van tevoren over te informeren. Ontvang je zo’n notificatie? Lees die goed door: het is een kans om kosteloos weg te stappen als de nieuwe voorwaarden je niet bevallen.
Faillissement van de leverancier
Gaat je leverancier failliet? Dan vervalt de opzegvergoeding automatisch. Je wordt via de ACM-vangnetregeling overgedragen aan een noodleverancier, en je kunt vervolgens kosteloos overstappen naar een leverancier naar keuze. Lees meer over wat er precies gebeurt bij een faillissement in ons artikel energieleverancier failliet, wat nu?
Wanprestatie van de leverancier
Als de leverancier zijn verplichtingen niet nakomt, denk aan aanhoudende leveringsonderbrekingen, ernstige factuurfouten of het niet nakomen van beloftes uit het contract, kun je de overeenkomst ontbinden wegens wanprestatie. Dit is juridisch complexer en vereist in de meeste gevallen eerst een ingebrekestelling. Raadpleeg de ACM of een juridisch loket als je denkt in deze situatie te zitten.
Hoe je formeel opzegt
Je kunt je vaste energiecontract op drie manieren opzeggen:
Via het klantenportaal. De meeste grote leveranciers hebben een online opzegfunctie in hun Mijn Omgeving. Dit is de snelste en makkelijkste methode. Je ontvangt direct een bevestiging per e-mail. Sla die altijd op.
Per telefoon. Bel de klantenservice en verklaar dat je je contract wilt beëindigen. Vraag altijd om een schriftelijke bevestiging via e-mail. Zonder bevestiging heb je geen bewijs van de opzegging.
Per aangetekende brief. Dit is de meest formele methode en is aan te raden als je twijfelt over de procedure of als er al een conflict is. Gebruik een aangetekende brief met ontvangstbevestiging en bewaar een kopie. Vermeld in de brief: je naam, adres, klantnummer, contractnummer en de gewenste ingangsdatum van de opzegging.
Houd rekening met een opzegtermijn. De meeste leveranciers hanteren 30 dagen. Dat betekent dat je nieuwe contract ingaat na die 30 dagen. Zorg dat je nieuwe contract aansluit, zodat je niet een korte periode zonder contract zit (al zorgt de netbeheerder in dat geval voor leveringscontinuïteit).
Meer over het formele overstapproces lees je in het stappenplan: energieleverancier overstappen stap voor stap.
Wat als de leverancier weigert of meer vraagt dan het ACM-maximum
In de meeste gevallen verloopt een opzegging soepel. Maar soms reageert een leverancier niet tijdig, weigert hij de opzegging te verwerken, of brengt hij een bedrag in rekening dat hoger is dan het wettelijke maximum.
Eerste stap: stuur een schriftelijke ingebrekestelling. Verwijs daarin expliciet naar de ACM-maximumbedragen en geef de leverancier 14 dagen om de situatie te corrigeren.
Tweede stap: dien een klacht in bij de ACM. Dat doe je via acm.nl/consument. De ACM behandelt klachten over energieleveranciers en kan handhavend optreden. In ernstige gevallen legt de ACM boetes op aan leveranciers die de consumentenregels overtreden.
Derde stap: schakel Energie Geschillencommissie in. Als je er met de leverancier niet uitkomt, kun je een geschil aanhangig maken bij de Geschillencommissie Energie. Die doet een bindende uitspraak. Kijk op degeschillencommissie.nl voor de procedure en de indieningskosten.
Weet dat je in deze procedure in principe altijd in je recht staat als de leverancier het wettelijke maximum overschrijdt. De ACM-regels zijn geen advies maar dwingend recht.
Tips om de volgende keer slimmer te kiezen
Eén van de lessen die veel huishoudens trokken uit de energiecrisis van 2022,2023 is dat contractkeuze meer is dan alleen de laagste prijs. Een paar tips voor de volgende keer:
Kies een looptijd die past bij de marktomstandigheden. In een periode van hoge en stijgende prijzen is een vast contract aantrekkelijk, je beschermt je tegen verdere stijgingen. In een periode van stabiele of dalende prijzen is een korter vast contract of een variabel contract interessanter, zodat je snel kunt profiteren van prijsdalingen.
Let op de opzegvergoeding bij afsluiten. Controleer al bij het afsluiten van een contract hoeveel de opzegvergoeding bedraagt. Een contract met een lage opzegvergoeding geeft je meer flexibiliteit om later toch over te stappen als de markt verandert.
Noteer je contracteinddatum in je agenda. Stel een herinnering in 3 maanden vóór de einddatum, zodat je op tijd kunt vergelijken. Dan heb je ruim de tijd om de markt te verkennen en zonder opzegvergoeding over te stappen.
Overweeg een variabel contract als tussenstap. Verwacht je dalende prijzen maar weet je het niet zeker? Een variabel energiecontract geeft je de mogelijkheid om op elk moment goedkoop over te stappen zodra een mooi vast aanbod beschikbaar komt.
Kijk ook naar dynamische contracten. Heb je zonnepanelen, een thuisbatterij of een elektrische auto? Dan kan een dynamisch energiecontract interessant zijn. Je profiteert van uurprijzen en kunt slim opladen of terugleveren. Meer over overstappen naar een dynamisch contract lees je in het stappenplan.
Ten slotte: gebruik bij elke vergelijking altijd je eigen jaarverbruik als basis, niet de voorbeeldcijfers van de leverancier. Jouw verbruik bepaalt wat een tariefswijziging daadwerkelijk voor je portemonnee betekent.
Veelgestelde vragen over overstappen tijdens een vast contract
Kan een energieleverancier me verbieden om op te zeggen?+
Nee. Je hebt altijd het wettelijke recht om je energiecontract op te zeggen, ook midden in een vaste looptijd. De leverancier mag wel een opzegvergoeding in rekening brengen, maar kan je niet juridisch dwingen om te blijven. Als een leverancier dit toch beweert, kun je een klacht indienen bij de ACM.
Hoe hoog is de opzegvergoeding bij mijn contract?+
Dat staat in je algemene voorwaarden. Het maximum dat een leverancier mag vragen, is wettelijk vastgelegd door de ACM: €50 bij minder dan 12 maanden resterende looptijd, €75 bij 12,24 maanden en €100 bij 24,36 maanden. Staat er in je voorwaarden een hoger bedrag? Dat is niet afdwingbaar, het wettelijke maximum geldt altijd.
Wat is de opzegtermijn bij een vast energiecontract?+
De meeste leveranciers hanteren een opzegtermijn van 30 dagen. Dat betekent dat je contract 30 dagen na je opzegging eindigt. Sluit je nieuwe contract zo af dat het aansluit op die datum, zodat je geen dag zonder geregistreerd contract zit.
Mag ik kosteloos opzeggen als ik ga verhuizen?+
In de meeste gevallen wel. Als je verhuist en je leverancier het nieuwe adres niet kan bedienen, of als het nieuwe adres al een actief contract heeft, kun je kosteloos opzeggen. Vraag dit altijd schriftelijk te bevestigen door je leverancier. Sommige leveranciers nemen je contract ook mee naar je nieuwe adres, wat een alternatief is voor opzegging.
Mag ik opzeggen als mijn leverancier de voorwaarden wijzigt?+
Ja. Als je leverancier de contractvoorwaarden eenzijdig wijzigt, inclusief tariefverhogingen, heb je het recht om kosteloos op te zeggen. Je leverancier is verplicht je hierover minimaal 30 dagen van tevoren te informeren. Gebruik die periode om de markt te verkennen en eventueel over te stappen. Bekijk ook onze uitleg over bedenktijd bij een energiecontract.
Wat is het verschil tussen opzegvergoeding en contractbreuk?+
Een opzegvergoeding is een contractueel afgesproken bedrag dat je betaalt bij vroegtijdig vertrek, dit is de normale route. Contractbreuk is een juridisch zwaardere situatie waarbij je de overeenkomst schendt zonder geldig beroep op een uitzonderingsgrond. In de energiemarkt wordt de term “opzegvergoeding” het meest gebruikt; de ACM-maxima gelden voor deze vergoeding.
Wat als ik vergeet op te zeggen voor de einddatum?+
Als je niets doet, wordt een vast contract doorgaans automatisch verlengd, maar dan als variabel contract of voor een kortere vaste periode, afhankelijk van de leverancier. Dat is wettelijk verplicht: leveranciers mogen je niet automatisch verlengen in een nieuw lang vast contract zonder expliciete toestemming. Controleer je contractvoorwaarden voor de specifieke verlengingssystematiek bij jouw leverancier.
Is het slim om nu over te stappen gezien de energieprijzen in 2026?+
De energieprijzen zijn in 2026 relatief stabiel met een licht dalende trend. Veel huishoudens die in 2022,2023 een duur vast contract afsloten tijdens de piek van de energiecrisis, kunnen nu significant besparen door over te stappen. Of dat voor jou geldt, hangt af van je huidige tarief en de resterende looptijd. Gebruik de rekenvoorbeelden in dit artikel als basis en check actuele tarieven via de energievergelijker.