Programmaverantwoordelijke
Vergelijk Energieleveranciers
Vul je postcode en huisnummer in en vergelijk alle energieleveranciers
Een programmaverantwoordelijke (PV) is een partij die er financieel voor instaat dat de stroom die haar klanten verbruiken en terugleveren, klopt met wat ze vooraf heeft ingekocht en gemeld. Sinds de Energiewet van 1 januari 2026 heet die rol officieel balanceringsverantwoordelijke. Netbeheerder TenneT spreekt van een Balance Responsible Party, kortweg BRP.
De oude naam programmaverantwoordelijke zie je nog vaak, ook op overheidssites. Voor jou als consument is de rol onzichtbaar. Toch helpt dit systeem om het stroomnet elk kwartier in balans te houden.
Wat doet een programmaverantwoordelijke?
Elke dag vóór 14:30 uur meldt een BRP aan TenneT hoeveel stroom zijn klanten de volgende dag per kwartier naar verwachting afnemen en terugleveren. Daar staat ook in hoeveel hij inkoopt en verkoopt. Die melding heet het E-programma.
Na de levering vergelijkt TenneT het E-programma met wat er echt is gemeten. Het verschil per kwartier heet onbalans. TenneT stuurt elke BRP dagelijks een overzicht, en de definitieve cijfers volgen uiterlijk op de tiende werkdag. Handel met andere BRP’s mag nog worden bijgewerkt tot 10:00 uur op de dag na levering.
| Rol | Wat doet het | Voorbeeld |
|---|---|---|
| Netbeheerder | Beheert het net en transporteert de stroom | TenneT (landelijk), Liander, Stedin, Enexis |
| Leverancier | Verkoopt stroom en gas aan huishoudens | De partij waarmee jij je contract sluit |
| Balanceringsverantwoordelijke (BRP) | Meldt vooraf de verwachte stroom en betaalt voor de afwijking | De leverancier zelf, of een partij waaraan hij de rol uitbesteedt |
Hoe werkt de onbalansprijs?
De onbalans wordt afgerekend tegen de onbalansprijs op de onbalansmarkt. Zo betaalt wie de balans verstoort mee aan de kosten om het net in evenwicht te houden. De prijs verschilt per kwartier en kan sterk afwijken van de prijs op de day-aheadmarkt. Hij kan ook negatief zijn: dan betaalt een BRP met een overschot juist geld aan TenneT.
Meestal geldt per kwartier één onbalansprijs. Moet TenneT in hetzelfde kwartier zowel op- als afregelen, dan gelden twee prijzen. Wie tekort heeft, betaalt dan de hogere prijs en wie overschot heeft, krijgt de lagere. Volgens TenneT was dat in 2025 zo in 27 procent van de tijd, tegen 17 procent in 2024.
Wie is programmaverantwoordelijke?
Je energieleverancier moet ervoor zorgen dat er voor jouw aansluiting een erkende BRP is. Hij mag die rol zelf vervullen of uitbesteden aan een andere partij. TenneT beoordeelt en erkent BRP’s, volgens de voorwaarden in de Systeemcode elektriciteit die de ACM vaststelt.
Een BRP moet een bankgarantie afgeven. Die beschermt TenneT als een BRP plotseling stopt, bijvoorbeeld door een faillissement. Op 9 oktober 2026 stonden er 55 BRP’s met aansluitingen in het register van TenneT, en ruim 150 partijen die alleen handelen. Marktaandelen per BRP publiceert TenneT niet.
Wat betekent dit voor jouw energiecontract?
Als consument draag je zelf geen onbalansrisico op je leveringscontract. Dat ligt bij je leverancier en zijn BRP. De kosten zitten wel verwerkt in de tarieven, bijvoorbeeld in de inkoopvergoeding of de terugleverkosten.
Volgens de ACM veroorzaken klanten met zonnepanelen meer onbalanskosten. Dat is een van de redenen dat leveranciers terugleverkosten rekenen. Aanbieders van dynamische contracten kunnen onbalanskosten volgens de ACM juist vaak laag houden, omdat ze de gegevens van de slimme meter gebruiken.
Een dynamisch contract volgt de prijzen op de day-aheadmarkt, niet de onbalansprijs. Sommige leveranciers laten wel een thuisbatterij handelen op de onbalansmarkt. Dat is een aparte dienst bovenop een dynamisch contract.
Valt een BRP weg, dan moet je leverancier een nieuwe kiezen. Lukt dat niet op tijd, dan verdeelt TenneT de aansluitingen over andere BRP’s, en je stroom loopt gewoon door. Gaat je leverancier zelf failliet, dan geldt een andere regeling. Lees daarover meer bij energieleverancier failliet.
Veelgestelde vragen
Heb ik als consument zelf een programmaverantwoordelijke?
Niet rechtstreeks. Je leverancier zorgt dat er voor jouw aansluiting een erkende BRP is. Je sluit zelf geen contract met een BRP: dat regelt je leverancier.
Wat is het verschil tussen een programmaverantwoordelijke en een balanceringsverantwoordelijke?
Er is geen verschil. Balanceringsverantwoordelijke is sinds 1 januari 2026 de officiële naam in de Energiewet. Programmaverantwoordelijke is de oude naam, en TenneT gebruikt de Engelse term Balance Responsible Party (BRP).
Wanneer moet een BRP zijn E-programma indienen?
Elke dag vóór 14:30 uur, voor de volgende dag. Het E-programma geeft per kwartier aan hoeveel stroom de klanten naar verwachting afnemen en terugleveren, en hoeveel de BRP inkoopt en verkoopt.
Wat gebeurt er als een programmaverantwoordelijke failliet gaat?
Je leverancier moet dan een nieuwe BRP kiezen. Lukt dat niet op tijd, dan verdeelt TenneT de aansluitingen over andere BRP’s. Je stroom loopt gewoon door.
Betaal ik als consument voor onbalans?
Niet rechtstreeks: je draagt geen onbalansrisico op je contract. Je leverancier verwerkt de kosten wel in zijn tarieven, bijvoorbeeld in de inkoopvergoeding of de terugleverkosten.